روانشناسی در بدنسازی

روانشناسی در بدنسازی موضوعی است که علی رغم اهمیت بسیار ، کمتر به آن پرداخته شده است . زمانی که می گوئیم روانشناسی در بدنسازی منظور ورزش بدنسازی در سطح رقابتی آن است . سطح رقابتی به معنای انجام ورزش بدنسازی به طور جدی و با هدف شرکت در مسابقات می باشد که شامل فصل مسابقات و زمان خارج از فصل رقابت است . با وجود اینکه ورزشکاران بدنساز از حدود ۳ ماه مانده تا تاریخ مسابقه وارد فصل مسابقات می شوند و در شرائط بسیار ویژه از نظر تمرین و رژیم غذائی قرار می گیرند اما روانشناسی در بدنسازی تنها محدود به فصل رقابت ها نیست و دامنه ای فراتر از آن دارد .

بدنسازی و رشته های زیر مجموعه آن ( پرورش اندام ، فیزیک ، بادی کلاسیک و … ) علی رغم جذابتی که دارند دارای ریتم یکنواختی هستند بدین معنا که یک بدنساز در طول سال های متمادی به باشگاه رفته و حرکات مشابه یا یکسان را تکرار می کند و این تکرار مکررات خستگی روحی و روانی را برای ورزشکار در پی خواهد داشت . به علاوه بدنسازی ورزشی انفرادی است و از نظر روانشناختی فعالیت های ورزشی انفرادی نیاز به تنوع بیشتری نسبت ورزش های گروهی دارند . به همه مطالب فوق محدودیت در مصرف بعضی مواد غذائی مثل شیرینی جات را نیز اضافه کنید . یک بدنساز رقابتی در موقع خوردن غذا فقط به تامین مواد مورد نیاز بدن خود فکر می کند و تقریبا هیچ بهره ای از خوردن غذاهای لذیذ نمی برد .

همه لحظات زندگی یک بدنساز متأثر از ورزش است . ورزش او تنها محدود به ساعاتی که او در باشگاه می گذراند نمی شود بلکه هر ثانیه از زندگی او با ورزش در ارتباط است . وقتی همه موارد فوق را در نظر بگیرید بیشتر به اهمیت روانشناسی در بدنسازی پی خواهید برد .

با وجود همه این سختی ها ممکن است زمان هائی باشد که ورزشکار بدنساز برای هفته ها یا شاید ماه ها شاهد هیچ گونه پیشرفتی در بدن خود نباشد و یا پیشرفت او از میزان انتظارش کمتر باشد یا اینکه با وجود تغییرات مثبت ، تصور او چنین باشد که هیچ پیشرفتی نداشته است . اینجاست که ممکن است فشار روحی روانی بر روی ورزشکار به حدی شود که ممکن است ورزش را رها کند یا حداقل برای مدتی از ادامه را باز ماند .

راهکارهای روانشناختی

هدف گذاری کنید

وقتی صحبت از هدف گذاری می شود ، همه معتقدند که دارای هدف هستند اما چند ذکر چند نکته در اینجا بسیار حائز اهمیت است .

۱- اهداف خود را بطور دقیق مشخص کنید .

شما بایستی جهت رسیدن به اهداف خود ، برای آنها میزان مشخصی تعریف نمائید . مثلا عبارت ” افزایش حجم عضلات ” جهت هدف گذاری مناسب نیست چون تعیین این هدف مثل این است که شما یک هدف متحرک داشته باشید یعنی هرچه پیش می روید هدف شما هم جلوتر می رود و شاید هیچگاه رسیدن به هدف را احساس نکنید و این از نظر روانشناسی مخرب است . چون افزایش حجم عضلات یک عبارت عمومی و نامحدود است و مشخص نشده که این افزایش حجم تا کجا باید ادامه پیدا کند . بجای آن شما بایستی سایزهای بدن خود را یادداشت کرده و مثلا سایزهائی که میخواهید تا سه ماه آینده به آن برسید را نیز یادداشت کنید و تمرکز و تلاش خود را در این جهت معطوف نمائید .

۲- ویژگی های فردی خود را در نظر بگیرید .

اهداف شما بایستی با توجه به توانائی ها و امکانات شما مشخص شوند . به عبارت دیگر بهتر است در تعیین اهداف خود واقع بین باشید . در صورتیکه اهداف شما بر اساس واقعیت های موجود زندگیتان نباشد پس از مدتی سرخورده خواهید شد در حالیکه زمان را از دست داده اید . بهترین راه این است که در مورد هدف خود در بدنسازی با یک مربی و یا فرد متخصص و آگاه مشورت نمائید .

۳- هدف خود را به اهداف کوچک تر تقسیم نمائید .

برای رسیدن به اوج بایستی پله های نردبان ترقی را یکی یکی طی کنید . تقسیم هدف بزرگ به هدف های کوچک تر باعث می شود اهداف شما قابل دسترس تر و ملموس تر شوند و رسیدن به نقطه نهائی برایتان آسان تر گردد . به عنوان مثال اگر هدف شما قهرمانی در مسابقات کشوری در ۲ سال آینده است بایستی با برنامه ریزی دقیق و مشخص آن را به اهداف کوچک تر و در بازه های زمانی ۳ ماهه تقسیم کنید و به پیش روید .

۴- اهداف خود را یادداشت کنید .

اهداف خود را با جزئیات یادداشت کنید و گزارش روزانه ، هفتگی و ماهانه دقیق از پیشرفت خود تهیه کنید . نوشتن اهداف باعث می شود شما به خوبی بتوانید پیشرفت خود را رصد کنید ، نواقص را در اسرع وقت برطرف و هرکجا لازم است تغییرات لازم را اعمال نمائید .

توقف رشد 

همانطور که در بالا اشاره شد در ورزش بدنسازی ممکن است در یک مقطع زمانی هیچ پیشرفتی حاصل نشود و این عدم پیشرفت اثرات روحی روانی نامطلوب بر روی ورزشکار بجا گذارد . اولین و بهترین راهکار جهت حل این مسأله اینست که یک مربی آگاه و با تجربه برای خود انتخاب نمائید . همه ورزشکاران موفق در کلیه سطوح دارای یک مربی باتجربه و در عین حال دارای اطلاعات بروز هستند . در ورزش بدنسازی نیز مربی نقش بسیار مؤثر و کلیدی در موفقیت ورزشکار دارد . یک مربی خوب در صورتیکه ورزشکار دچار توقف رشد شود قادر است به درستی علت این توقف رشد را بررسی و برطرف نماید .

به جنبه های دیگر زندگی نیز بپردازید

همان گونه که در بالا گفته شد در طول شبانه روز همه اوقات زندگی یک بدنساز متأثر از ورزش اوست اما همه انسان ها دارای نکات مشترکی نیز هستند و در صورتیکه ابعاد دیگر زندگی نادیده گرفته شود پس از مدتی ورزشکار منزوی و افسرده خواهد شد . زندگی خانوادگی ، شغل ، تعامل با دوستان و دیگر افراد جامعه ، فراگیری علم و دانش ، مسائل اقتصادی ، کمک به همنوع و روابط عاشقانه و … از این جمله اند . بشر موجودی تک بعدی نیست و همه انسان ها دارای جنبه های مختلف در زندگی خود هستند که بایستی کم و بیش به همه آنها پرداخته شود . در صورتیکه از هریک از آنها چشم پوشی شود اثرات نامطلوب بر روی روح و جسم انسان خواهد داشت .

رفتارهای وسواس گونه در بدنسازی 

رفتارهای وسواس گونه یکی دیگر از مباحث روانشناسی در بدنسازی است . بسیاری از بدنسازان قسمت های مختلف بدن خود را بارها و بارها جلو آینه چک می کنند یا به دقت وارسی می نمایند . در ابتدا شاید هیچ مشکلی در رابطه با این رفتارها حس نشود اما به مرور زمان باعث بروز وسواس در شخص می شود که یک ناهنجاری روانشناسی محسوب می گردد . جالب است بدانید داشتن افکار و رفتارهای وسواس گونه باعث ترشح بیش از حد هورمون کورتیزول می شود . ترشح بالای هورمون کورتیزول باعث ریزش عضلات و یا توقف روند رشد در آنها می شود . وسواس از هر نوعی که باشد سبب ایجاد استرس و در نتیجه ترشح کورتیزول می گردد .

مصرف استروئیدهای آنابولیک

مصرف استروئیدهای آنابولیک نیز رایطه مستقیم با مبحث روانشناسی در بدنسازی دارد . همانگونه که مصرف استروئیدها موجب رشد بسیار محسوس عضلات و افزایش قدرت عضلانی و بهبود عملکرد در ورزش بدنسازی می گردد . پس از پایان دوره و گذشت چند هفته افت شدید بدنی را از همه جهات مذکور شاهد خواهیم بود . کاهش حجم عضلانی و افت عملکرد و گوشزد شدن این مسئله توسط دوستان ، آشنایان و افراد دیگر باعث تضعیف روحیه و بجا گذاشتن اثرات نامطلوب روحی و روانی در ورزشکار می گردد . در این حال ورزشکار فقط یک راه در پیش روی خود می بیند ، اینکه در اسرع وقت دوره بعدی خود را شروع کند . این رویه ممکن است تا جائی ادامه پیدا کند که ورزشکار تقریبا در تمام طول سال در حال مصرف استروئید می باشد و تداوم مصرف استروئید نیز به جائی می رسد که بدن ورزشکار دیگر به مصرف هیچ داروی آنابولیکی پاسخ نمی دهد . پس از دوره استروئید بایستی حداقل به اندازه مدت زمان طول دوره به بدن استراحت داروئی داده شود . در این مدت ( بین ۲ دوره ) افت بدن تا حدودی اجتناب ناپذیر است اما می توان با بکار گرفتن راهکارهای مناسب آن را به حداقل ممکن رساند به طوریکه این افت توسط افراد دیگر قابل تشخیص نباشد . یک بار دیگر بهترین راه انتخاب یک مربی آگاه ، با تجربه و دارای اطلاعات به روز است . عوارض روحی و روانی افت بدن به حدی است که در بسیاری از موارد موجب می شود ورزشکار برای همیشه با ورزش بدنسازی خداحافظی کند . بنابراین مشورت با اهل فن در این رشته میتواند شما را از عوارض جسمی و روحی ناشی از مصرف استروئیدها دور سازد .

کلیه توصیه هائی که در بالا گفته شد مربوط به فصل خارج از مسابقات ( off season ) است و شرائط بسیار ویژه در فصل مسابقات باعث می شود که برای هر ورزشکار به طور ویژه و جداگانه راهکارهای مناسب روانشناسی در بدنسازی اتخاذ شود . اهمیت بررسی وضعیت روحی و روانی ورزشکار توسط مربی و یا خود ورزشکار کمتر از اهمیت شرائط سلامت جسمانی او نیست . چه بسا ورزشکارانی بوده اند که از نظر فیزیکی در شرائط ایده آل به سر می بردند اما شرائط روحی آنها باعث شکست در برابر حریف شده است . روانشناسی در بدنسازی با توجه به ویژگی های خاص این ورزش بسیار با اهمیت بوده و گاهی اوقات مرز بین پیروزی و شکست است .

پیروز و سربلند باشید

نویسنده : علی شیخ صراف

مطالب مشابه

Related Posts

No results found

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست